W 1947 roku nowo uruchomiony komputer ENIAC potrafił wykonać 5 tysięcy operacji dodawania na sekundę – ważył 27 ton, pobierał 140 kilowatów mocy i zajmował duże pomieszczenie. W latach 80-tych pierwsze komputery PC, mieszczące się w dużej walizce, były zdolne do wykonywania miliona operacji na sekundę. Dzisiaj normą są miliardy operacji, a jednostki obliczeniowe mieszczą się na powierzchni znaczka pocztowego.

Wzrostowi wydajności towarzyszy więc miniaturyzacja – i logicznym rozwinięciem istniejącego trendu wydaje się założenie, że multimedialne telefony komórkowe będą stanowić następny etap ewolucji komputerów, tym bardziej, że już dzisiaj potrafią wykonać większość zadań, które na co dzień przeciętny użytkownik stawia przez swoim PC-tem.

Obecne telefony komórkowe mają tyle wspólnego ze zwykłym telefonem, co nowy, potężny i wyposażony we wszelkiego rodzaju dodatki komputer z abakusem. Potrafią odtwarzać filmy, muzykę i służyć za czytnik e-booków, komunikują się z internetem, robią zdjęcia, dysponują kompasem, mapami i odbiornikiem GPS… Szeroki rynek gier i aplikacji na komórki porównywalny jest swoim zróżnicowaniem z odpowiednikiem PC-towym. Wydawałoby się – szare skrzynki to przeszłość, niedługo zajmą miejsce w muzeach, a ich miejsce zajmą nowe, małe i zgrabne telefony. Czy aby na pewno?

Po pierwsze – telefony komórkowe nie są tak uniwersalne, jak komputery. Współczesny komputer może wypełniać większość funkcji telefonu komórkowego (w tym podstawową – komunikację), podczas kiedy wiele funkcji komputera jest dla komórek niedostępnych. Są narzędziem pracy, obsługują specjalistyczne programy i sprzęt, a funkcje centrum rozrywki spełniają dużo skuteczniej niż telefony (oprócz kwestii czysto subiektywnych – m.in. dzięki dużemu ekranowi, dobrym głośnikom i wygodzie użytkowania). Przykłady? Chociażby porównanie wrażeń z filmu oglądanego na dużym, panoramicznym monitorze oraz na małym wyświetlaczu telefonu.

Oczywiście telefon posiada zaletę nieosiągalną dla większości komputerów – mobilność. Nawet notebooki czy netbooki, mimo że lekkie i stosunkowo niewielkie, nie są tak wygodne w transporcie jak telefon komórkowy. Telefon mamy zawsze przy sobie, dostępny i gotowy do użycia, podczas gdy komputer jest zazwyczaj „przywiązany” do miejsca…

Moim zdaniem komputer i telefon komórkowy spełniają swoje funkcje w odmienny sposób i raczej uzupełniają się niż konkurują ze sobą.  Pytanie o to, czy telefon komórkowy zastąpi komputer przypomina pytanie o to, czy motocykl zastąpi samochód – oba mają swoich zwolenników, ale każdy posiada własne, niezastąpione i niezbędne funkcje.

W 2002 roku neologizm „to google”, oznaczający „wyszukiwanie informacji w sieci za pomocą wyszukiwarki google”, został uznany najbardziej użytecznym słowem roku w Stanach Zjednoczonych, w 2006 roku oficjalnie zarejestrował je słynny Oxford English Dictionary.  W ciągu 12 lat działalności firma założona przez dwóch doktorantów nie tylko zmieniła internet, ale i język. Dlaczego?

Zacznijmy od tego, że aplikacje Google są przyjazne użytkownikowi i proste w użyciu. Wpisanie słów kluczowych w wyszukiwarce, zaznaczenie, czy chcemy znaleźć tekst, grafikę, film, użycie tłumacza… założeniem firmy jest katalogowanie dostępnych informacji i podawanie ich użytkownikowi tak, by były maksymalnie przystępne i użyteczne – i wyraźnie widać wysiłek włożony w jego realizację.  Na dodatek Google wychodzi w stronę potrzeb użytkownika – i, za pomocą analizy poprzednich wyszukiwań i systemu słów kluczowych podaje sugestie stron i informacji zgodnych z naszymi preferencjami.

Po drugie – aplikacje Google, od wyszukiwarki, przez narzędzia do obróbki dokumentów aż po (znajdujący się w ostatniej fazie rozwoju) system operacyjny – są darmowe. Google czerpie dochody z reklam, które – w przeciwieństwie do wyskakujących, wrzeszczących okienek znanych z wielu portali – przyjmują nieuciążliwą dla odbiorcy formę. Czytelny podział na linki sponsorowane i wyniki wyszukiwania nie tylko pozwalają bezboleśnie zignorować niechcianą przez użytkownika reklamę, ale i powiększyć zyski reklamodawców dzięki dopasowaniu jej do wyszukiwanych kwestii – a więc dzięki dotarciu do potencjalnie zainteresowanych odbiorców.

Po trzecie – Google wciąż się rozwija, wciąż rozwija bazę posiadanych i udostępnianych informacji. Nie tylko kataloguje już dostępne w sieci dane – dostarcza ich, m.in. przenosząc dziedzictwo kulturalne ludzkości do sieci (Google Books), powierzchnię naszej planety, Księżyca, Marsa i fotografie głębokiego kosmosu (Google Earth, Google Moon, Google Mars), fotografie zarówno własne, jak i użytkowników oraz na wiele, wiele innych sposobów.

Najważniejszą chyba cechą Google jest innowacyjność. Nieustannie rozszerzana baza usług często nie ma odpowiednika wśród istniejących rozwiązań, w innych wypadkach podchodzi do nich na nowe, niekonwencjonalne sposoby. W Google Labs zgromadzono aplikacje, które aktualnie rozwijane są przez pracowników i społeczność Google. Plany firmy są bardzo ambitne – obejmują m.in. badania nad sztuczną inteligencją, robotyką, genetyką… mało jest obszarów, którymi nie są zainteresowani.

Co sprawia, że Google rozwija się tak dynamicznie? Duże znaczenie ma motywacja i nastawienie pracowników. Google od lat zajmuje miejsca w czołówce najlepszych pracodawców – jego biura bardziej kojarzą się z wesołym miasteczkiem niż sterylnymi boksami spotykanymi w wielkich korporacjach. Pracownicy są zrelaksowani, wypoczęci, a niekonwencjonalne otoczenie znacząco wspomaga kreatywność.

I to kreatywność właśnie – kreatywność połączona z umiejętnością praktycznego zastosowania nowych idei – jest podstawą sukcesu Google.

Najczęściej odwiedzana strona na świecie. Wyszukiwarka, dzięki której powstał zwrot „google it” i..  religia (żartobliwy Church of Google).  Symbol wszechwiedzy, prostoty – i sukcesu.Dawno, dawno 12 lat temu dwóch doktorantów Uniwersytetu Stanforda – Amerykanin Larry Page i Rosjanin Siergiej Brin opracowało  metodę analizy powiązań hipertekstowych – algorytm BackRub, potem przemianowany na PageRank. Wykorzystali go do stworzenia prototypu wyszukiwarki internetowej, która, w przeciwieństwie do dotychczasowych rozwiązań, działała na zasadzie analizowania linków zwrotnych do dokumentu (backlinks), na podstawie których rozmieszczała pozycje w wynikach wyszukiwania.  Ponosząc coraz większe koszty (związane z tworzeniem pierwszego serwera i bazy danych), rozpoczęli poszukiwanie inwestorów.

Potencjał nowego rozwiązania dostrzegł Andy Bechtolsheim- jeden z założycieli firmy Sun Microsystems, który zainwestował sto tysięcy dolarów  na rozwój nowo założonej Google Inc.

Początkowo Page i Brin nosili się z zamiarem sprzedaży wyszukiwarki – jednak portal Excite uznał proponowaną cenę miliona dolarów za zbyt wysoką, a cały pomysł za mało przyszłościowy.  W tym samym czasie wyszukiwarka indeksowała już 60 milionów stron i była chwalona za szybkość działania, innowacyjność i precyzję wyszukiwania.

W 1999 roku Google zostało doinwestowane kwotą 25 milionów dolarów, pochodzącą od funduszy inwestycyjnych wysokiego ryzyka ( Kleiner Perkins  i Sequoia Capital), co pozwoliło na rozbudowę serwerów i przeniesienie siedziby firmy do Mountain View.

W 2000 roku wprowadzono 15 wersji językowych wyszukiwarki, usługę AdWords (założyciele Google sprzeciwiali się reklamie w formie wyskakujących okienek, uznając ją za irytującą; wprowadzili proste reklamy tekstowe, prezentowane obok wyników wyszukiwania). Prezesem spółki został Eric Shmidt.

W 2001 roku Google zaprezentowało wyszukiwarkę obrazów, która już na starcie indeksuje 250 mln. plików graficznych. Otwarto pierwszą filię zagraniczną – w Tokio.

W 2004 roku Google zadebiutowało na giełdzie, zyskując gigantyczny kapitał inwestycyjny.

Google wciąż się rozwijało, wprowadzając nowe usługi i wykupując dysponujące dużym potencjałem serwisy.  Dzięki wprowadzeniu platformy blogowej – Bloggera – użytkownicy Google zyskali możliwość samodzielnej kreacji zawartości sieci. Gmail (2004) został uznany za jedną z najbardziej przyjaznych użytkownikowi usług poczty elektronicznej, system reklamowy AdSense przyniósł wysokie zyski, Google Maps i Google Earth (2005) okazały się kolejnym sukcesem. Z kolei portal społecznościowy Orkut nie spełnił pokładanych w nim nadziei, przegrywając konkurencję m.in. z Facebookiem. W 2004 roku Google osiągnęło najwyższy w historii procentowy udział w rynku wyszukiwarek internetowych z wynikiem 84.7% wszystkich wyszukiwań.

W 2006 roku Google wykupiło serwis YouTube i udostępniło aplikacje Google Apps i Google Docs, prezentując koncepcję przyszłościowej pracy „w chmurze”. Rok później wyszukiwarka indeksowała już miliard stron.

Dalszy rozwój firmy obejmuje m.in. tworzenie oprogramowania do urządzeń mobilnych (system Android), wprowadzenie własnego systemu operacyjnego (Chrome) i inicjatywy dążące do przeniesienia większości operacji na komputery centralne (praca „w chmurze”), a także umożliwienie współtworzenia m.in. dokumentów przez połączonych siecią użytkowników w czasie rzeczywistym.

Człowiek, który stał się ikoną przemysłu komputerowego. Monopolista, dzięki któremu upowszechnił się jeden standard. Nierzadko przeklinany przez użytkowników, którzy i tak kupią następny produkt jego firmy. Multimiliarder przeznaczający olbrzymie kwoty na cele charytatywne. Kim jest, jak doszedł do pozycji najbogatszego człowieka świata?

William Henry Gates III urodził się w 1955 w Seattle, w bogatej rodzinie prawniczo – bankowej. Od wczesnego dzieciństwa wykazywał zdolności matematyczne, podczas nauki w prywatnej szkole, wraz z innymi uczniami, uzyskał dostęp do należącego do GE komputera. Gates zainteresował się programowaniem w BASICu i, aby mógł poświęcić temu więcej czasu, został zwolniony z zajęć matematyki. Potem uzyskał dostęp do komputerów Computer Center Corporation, po czym stracił go, kiedy okazało się, że wykorzystywał luki w oprogramowaniu. Wraz z innymi uczniami – m.in. z Paulem Allenem – zaproponował CCC pomoc w wyszukiwaniu błędów w zamian za darmowy dostęp do komputerów. Trzynastoletni Gates pracował w siedzibie CCC i sprawdzał kod źródłowy różnych programów, także napisanych w językach innych niż BASIC (były to m.in. Fortran, LISP i język maszynowy).

Rok później, ponownie z kolegami ze szkoły, otrzymał zlecenie na napisanie programu listy płac i skonstruował wraz z Paulem Allenem urządzenie do pomiaru ruchu ulicznego, zarabiając na tym 20 tysięcy dolarów.

Podjął studia na Harvardzie, gdzie współtworzył pracę naukową o teorii algorytmów. Poznał tam Steve’a Ballmera, z którym – po wprowadzeniu na rynek pierwszego komputera osobistego, ALTAIR 8800, dzięki blefowi i ciężkiej pracy (wbrew zapewnieniom nie posiadali takiej maszyny – zamiast tego napisali program emulujący jej działanie)  nawiązali współpracę z producentem i napisali interpreter BASICa. Po sukcesie, w 1975 roku założyli małą firmę, nazywając ją Micro-soft.  Pracowali nad rozwojem języków programowania do 1980 roku, kiedy to współpracę zaproponowała im firma IBM. Podczas dyskusji nad rozwojem BASIC-a firma zaproponowała opracowanie systemu operacyjnego dla komputerów klasy IBM PC.  Gates wykupił prawa do systemu 86-DOS i, po zmianach i dostosowaniu go do specyfiki klienta, w 1981 roku powstał system MS-DOS. Konkurencja IBM szybko dostrzegła wartość systemu i w krótkim czasie Microsoft stał się głównym graczem na rynku.

Najsłynniejsze dzieło Gatesa, Microsoft Windows, początkowo miał być graficzną nakładką na system DOS, szybko rozwinął się w osobny produkt (chociaż aż do wersji 3.1 opierały się na DOS-ie). Windows 1.0 opublikowano w 1985 roku. Kolejne wersje systemu szybko zepchnęły system Mac OS do defensywy i Microsoft stał się praktycznie monopolistą. Wraz z pozycją na rynku przyszyły zyski – w 1993 roku Bill Gates został najbogatszym Amerykaninem, a w roku 1996 został najbogatszym człowiekiem świata,Był już wtedy żonaty – w 1994 ożenił się z pracującą w jego firmie Melindą French. Mają trójkę dzieci: Jennifer Katharine Gates (ur. 1996), Rory John Gates (ur. 1999) i Phoebe Adele Gates (ur. 2002).

W 2006 roku Bill Gates zaczął stopniowo wycofywać się z obowiązków dyrektora, by skoncentrować się na działalności charytatywnej (wraz z żoną prowadzi największą prywatną organizację charytatywną, na rzecz której przekazał znaczną część majątku)  i nowych projektach. Ostatnio ogłosił rozpoczęcie tworzenia „uniwersalnej” żywności, za pomocą modyfikacji genetycznych, pracuje też nad technologiami ochrony środowiska.

Bill Gates wielokrotnie wywoływał kontrowersje: Microsoft i jego samego oskarżano (kilkakroć z sukcesem) o praktyki monopolistyczne, kradzież patentów i nieuczciwe postępowanie, a jemu samemu przypisywano tyranizowanie podwładnych. Z drugiej strony – działalność charytatywna, na którą przeznaczył znaczną część majątku, a także korzyści, jakie przynosi posiadanie zunifikowanego standardu oprogramowania wystawiają mu dobre świadectwo.

Krótki filmik w ironiczny sposób przedstawia jeden ze stereotypowych obrazów Apple – wielkiej technologicznej sekty, fanatycznych czcicieli każdego urządzenia z nadgryzionym jabłkiem w logo.

Co sprawia, że produkty Apple spotykają się z tak entuzjastycznym przyjęciem? Dlaczego ludzie gotowi są koczować pod sklepem przez dwa dni, by w dniu premiery kupić najnowszy gadżet? Dlaczego mimo wysokiej ceny Apple kontroluje znaczącą część rynku?

Po pierwsze – Apple znakomicie reaguje na istniejące potrzeby klientów. Ich produkty są intuicyjne i proste w obsłudze, uzupełniają się nawzajem i posiadają bogatą ofertę dodatkową. Nie trzeba walczyć z plątaniną kabli, eksperymentować ze sterownikami czy budować skomplikowanych, wielostopniowych konstrukcji do przesłania informacji między urządzeniami – wszystko to zostało już zrobione, a świeżo kupiony produkt jest gotowy do użycia. Cechują się wysoką jakością, tak wykonania, jak i funkcjonowania.  Na dodatek są dopracowane pod względem estetycznym – wyróżniają się, zapewniając poczucie luksusu i zgodności z modą – którą bardzo często same wyznaczają i kreują.

Właśnie – kreują. Apple nie konkuruje na rynku – Apple tworzy nowe rynki. Nie musi rywalizować na płaszczyźnie osiągów technicznych czy walczyć na ceny – ponieważ na wybranych przez siebie płaszczyznach jest monopolistą. Doprowadzili do sytuacji, w której, przykładowo, rynek telefonów komórkowych dzieli się na iPhone’a i całą resztę – a za wyjątkowy produkt można (i trzeba – tego w końcu oczekują klienci) zapłacić więcej.

Wprowadzenie na rynek nowego produktu zaczyna się od długiej i subtelnej kampanii wyczekiwania. Do sieci i mediów dostają się starannie wybrane „przecieki” o pracach nad nowym, rewolucyjnym – zapamiętajmy to słowo – produktem, nad nową jakością i funkcjonalnością. Tajemniczość budzi zainteresowanie – dyskusje i spekulacje zmieniają klientów w nieświadome, darmowe i skuteczne – bo bezpośrednie – „nośniki reklamowe”. Pojawiają się kolejne dawki informacji, fragmentaryczne i ogólne, które tylko podsycają ciekawość. Wreszcie charyzmatyczny szef Apple – Steve Jobs – podczas organizowanej przez firmę dorocznej konferencji oficjalnie ogłasza nowy, rewolucyjny produkt – po czym klienci gorączkowo odliczają czas do premiery.  Liczba punktów sprzedaży jest niewielka, siłą rzeczy tworzą się więc przed nimi długie – czasem sztucznie tworzone przez samo Apple – kolejki. Efekt tłumów zebranych przed sklepami dodatkowo podkreśla wartość produktu – i wyrabia postawę must have.

Po zakupie klient nie pozostaje sam – Apple wielokrotnie podkreślało znaczenie więzi z klientem. Pomoc techniczna, tworzenie więzi między klientami (grupy dyskusyjne etc.) oraz forma i treść reklam sprawiają, że Apple ma najwyższy wskaźnik zadowolenia klientów i zaufania do marki na rynku.

Na pytanie zawarte w tytule – fenomen czy marketing? – odpowiem: fenomen marketingowy. Wsparty solidnym i dobrze przemyślanym produktem.